Basın kartı başvurusu için aranan şartları, 5 kart türünü, kurum kontenjanlarını ve iptal hâllerini güncel yönetmeliğe göre adım adım öğrenin.
Basın kartı, Türkiye'de gazetecilik mesleğini icra edenlerin kimliğini resmî olarak belgeleyen ve İletişim Başkanlığı tarafından verilen en önemli meslek belgesidir. Haber takibinden protokol alanlarına erişime Basın kadar pek çok aşamada bu kartın sunduğu güvence belirleyici olur .
Bu rehberde ; kart türlerini, genel ve özel şartları, kurumlara uygulanan kontenjanları , başvurunun nasıl ilerlediğini , başvuruları karara bağlayan Komisyonun değerlendirme yöntemini ve kartın iptal edildiği durumları yürürlükteki düzenlemeler ışığında açıklıyoruz. Hedefimiz , okumayı tamamladığınızda başvurunuzu hatasız olarak hazırlayabilmeniz .
Basın Kartı Nedir?
Basın kartı; 5187 sayılı Basın Kanunu'nun ek maddelerine dayanan, İletişim Başkanlığınca düzenlenen ve resmî ya da özel tüm kuruluşlarca geçerli sayılan bir gazeteci kimliğidir. Kamuoyunda sıklıkla "sarı basın kartı" diye anılır .
Kart, başvuranın yalnızca kendi beyanıyla talep edebileceği bir belge değildir. En yaygın kart türünde kişinin bir medya kuruluşunda fikir işçisi sözleşmesiyle çalışması, çalıştığı medya kuruluşunun da yönetmelikteki şartları sağlaması gerekir. Diğer bir deyişle başvuru iki yönlü bir değerlendirmedir: hem gazeteci hem yayın organı mercek altına alınır .
Sarı Basın Kartı ile Basın Kartı Aynı Şey mi?
"Sarı basın kartı" ifadesi, yönetmelikte ayrı bir tür olarak geçmez ; kartın geleneksel rengine atıfla ortaya çıkmış yaygın bir adlandırmadır . Yönetmelikte sadece beş tür sayılır ve günlük kullanımda "sarı kart" dendiğinde genellikle göreve bağlı basın kartı anlaşılır .
Basın Kartını Düzenleyen Mevzuat
Kartla ilgili düzenlemelerin kaynağı, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun ek 1 ila ek 8'inci maddeleridir. Bu kanuni dayanakla hazırlanan Basın Kartı Yönetmeliği, 9/4/2023 tarihli ve 7051 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilmiş ve 10/4/2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yeni yönetmelik , 2018 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır .
Yönetmelikte 6/6/2024 tarihli ve 8624 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeni hükümler eklenmiştir. Bu revizyonla; sürekli basın kartı için gereken 18 yıllık sürenin hesaplanmasında serbest kartla geçen dönemlerin en fazla 24 ayının sayılacağı açıkça belirtilmiş, Anadolu Ajansı ve TRT'de kart alabilecek unvanlar yeniden tanımlanmış ve radyo-televizyonlarda kart alabilecekler arasına fotoğrafçı unvanı da girmiştir.
- Temel kanun: 5187 sayılı Basın Kanunu (ek maddeler)
- Yönetmelik: 7051 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren yönetmelik
- Revizyon: 2024 yılında 8624 sayılı kararla yapılan değişiklikler
- Çalışma ilişkisi: 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlar Kanunu
- Etik çerçeve: Basın İlan Kurumu'nun basın ahlak esasları
Önemli bir not: Mevzuat zaman içinde değişebildiği için , başvuru öncesinde İletişim Başkanlığının resmî sitesinden güncel metni kontrol etmeniz tavsiye edilir .
Basın Kartı Türleri Nelerdir?
Mevzuat uyarınca toplam beş kart türü vardır . Her türün kimlere verildiği ve aranan şartlar farklılık gösterir . Hangi türe başvuracağınızı bilmek, reddedilme riskini azaltır .
1. Göreve Bağlı Basın Kartı
Bir yayın kuruluşunun kadrosunda çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarının ve enformasyon görevlilerinin aldığı karttır. En çok başvurulan kart türü budur; kart talep edenin genel şartların tamamını karşılaması gerekir. TRT aracılığıyla yapılan başvurularda ise 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ve kesintisiz çalışma şartı uygulanmaz.
2. Süreli Basın Kartı
Görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı medya mensuplarına verilir. Başvuranın ; görevlendirme belgesini sunması , 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'na göre çalışma izninin olması ve kuruluşunun merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye'deki temsilciliğinden takdim mektubu ibraz etmesi gerekir. Kart, görev süresini aşmamak üzere verildiği yılın sonuna kadar kullanılabilir.
3. Geçici Basın Kartı
Görev alanı Türkiye'yi kapsamayan ancak haber amacıyla kısa süreliğine Türkiye'ye gelen yabancı medya mensuplarına verilir. Kart, görev süresi göz önünde tutularak azami üç aylığına verilir ve istenirse bir defaya mahsus uzatılabilir .
4. Serbest Basın Kartı
İşinden ayrılmış ve geçici olarak çalışmayan veya yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı gazetecilere yönelik karttır. Talebin , en az bir yıl çalışılan kuruluştan ayrıldıktan sonra bir ay içinde yapılması gerekir. Kartın süresi , önceki kart sahipliği süresine göre belirlenir :
- Kart kıdemi 5 yıla kadar olanlara 12 ay süreli kart
- Kart kıdemi 5 ila 10 yıl olanlara 18 ay süreli kart
- 10 yılı aşkın kart sahipliği olanlara 24 aylık kart
Herhangi bir kuruluşa bağlı olmadan yurt dışında serbest gazetecilik yapanlarda bunlara ek olarak çalışma durumunun ilgili ülkedeki büyükelçilik veya konsolosluk tarafından doğrulanması gerekir .
5. Sürekli Basın Kartı
Meslekte en az 18 yılını doldurmuş medya mensuplarına ve 18 yıl kart taşımış enformasyon görevlilerine ömür boyu verilir. Kıdem hesabında serbest kartla geçen dönemlerin yalnızca 24 aya kadar olan kısmı hesaba katılır. Sürekli kart başvurularında aktif sözleşme şartı bulunmaz; fakat yabancı medya mensuplarına sürekli kart düzenlenmez .
Basın Kartı Alma Şartları
Hangi türe başvurursanız başvurun, Türk vatandaşı başvuru sahiplerinde yönetmeliğin 8. maddesindeki ortak nitelikler aranır . Listedeki maddelerden tek biri dahi sağlanmazsa başvuru olumsuz sonuçlanır:
- 18 yaşını doldurmuş olmak.
- En az lise veya dengi bir okuldan mezun olmak.
- Hakkında kısıtlılık ya da kamu hizmetlerinden yasaklanma kararı olmamak.
- Kasten işlenmiş bir suç nedeniyle 5 yıl veya üzeri hapis cezası almamış olmak.
- Dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, iftira, rüşvet, kaçakçılık gibi yönetmelikte listelenen suçlardan hüküm giymemiş olmak.
- Terör suçları ve terörün finansmanı kapsamındaki suçlardan mahkûm olmamak.
- 5187 sayılı Kanun'un 25. maddesi ikinci fıkrası kapsamındaki suçlardan hüküm giymemiş olmak.
- 5953 sayılı Kanun'a uygun hizmet sözleşmesiyle çalışmak ve işler arasında bir aydan uzun boşluk bırakmamak.
- Gazetecilik dışında bir ticari faaliyet yürütmemek.
Listedeki son iki madde; süreli yayın sahipleri ve tüzel kişi temsilcileri, radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanları, kamu kurumlarında kart alabilecek çalışanlar ve yabancı basın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşları için aranmaz . Enformasyon görevlisi unvanıyla başvuranlardan ek olarak görev yaptığı birimi ve kadro unvanını gösteren, üst yönetici tarafından imzalanmış bir görev yazısı istenir .
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, sözleşmenin 5953 sayılı Kanun'a değil genel iş kanununa göre yapılmış olmasıdır . Beyannameyi doldurmadan önce sözleşmenizi bir kez daha gözden geçirin .
Hangi Çalışanlar Kart Alamaz?
Asıl faaliyeti medya olmayan özel şirketlerin , kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve Türkiye'deki yabancı temsilciliklerin yayın faaliyetlerinde çalışan personele bu kapsamda kart verilemez. Mesela bir şirketin kurumsal iletişim biriminde çalışan editör, yayın faaliyeti yürütse dahi bu belgeye hak kazanamaz.
Kurum Şartları: Gazete, Ajans, RTV ve İnternet Haber Siteleri
Kişisel şartları sağlamak sürecin yalnızca yarısıdır; başvuranın işvereni olan medya kuruluşunun da yönetmeliğin dördüncü bölümündeki nitelikleri taşıması gerekir. Buna ek olarak yayın türü ve ölçeğine göre kart alabilecek unvanlar ve kontenjanlar farklılaşır .
Basılı Gazete ve Dergiler
Gazete ve dergilerin ; 5187 sayılı Kanun'a göre verilen beyanname ile Cumhuriyet Başsavcılığından alınan alındı belgesinin onaylı örneğini Başkanlığa sunması , beyannamede belirtilen aralıklarla aksatmadan yayımlanması , ilan ve reklam alanının yüzölçümünün üçte birini geçmemesi ve içeriklerin üçte birinden fazlasının başka yayından aynen alıntı olmaması şarttır . Kontenjan , yayının fiziki büyüklüğüne ve yayın aralığına göre değişir; örneğin yüzölçümü 0,39 metrekare veya daha az olan yerel gazetelerden başvuru işleme konmaz.
Haber Ajansları
Ajans niteliğindeki kuruluşların; düzenli yayın yapması, kadrosunda daha önce kart taşımış ve 5953 sayılı Kanun kapsamında çalışan en az beş gazeteci bulundurması ve yaygın ya da bölgesel bir süreli yayınla ücretli haber satış sözleşmesi imzalamış olması aranır . On gazete veya beş yaygın yayıncıyla sözleşmeli, on gazeteci istihdam eden ajanslarda kontenjan sınırı bulunmaz.
Radyo ve Televizyon Kuruluşları
RTV şirketlerinin 6112 sayılı Kanun'a uygun yayın izinlerine sahip olması ve düzenli yayın yapması aranır. Ulusal yayın yapanlarda kontenjan sınırı bulunmaz ; bölgesel televizyonlarda yönetim kurulu başkanı ile 19, yerel televizyonlarda 10, bölgesel radyolarda 7, yerel radyolarda ise 2 çalışana kart verilebilir . Haberle ilgisi olmayan pozisyonlardakilere, unvanları uygun görünse de kart düzenlenmez .
İnternet Haber Siteleri
Dijital haber sitelerinin ; beyanname ve alındı belgesini Başkanlığa vermesi , haber paylaşımı amacına ayrılmış olması , yayının sürekli erişilebilir olması , özgün ve güncel haber ve yorumlar sunması ve içeriklerin başka yayından aynen alıntı içermemesi şarttır. Kontenjan, 5953 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalı çalışan sayısına göre değişir:
- Dört sigortalı gazeteci çalıştıran sitelerde sahibi ile 4 çalışan
- 5-9 sigortalı çalışanı olan sitelerde imtiyaz sahibi veya tüzel kişi temsilcisi ile 9 çalışan
- 10 veya daha çok sigortalı çalıştıran sitelerde kota bulunmaz
Dijital yayıncılarda kart alabilecek pozisyonlar arasında geleneksel unvanlara ek olarak video editörü, sosyal medya editörü, haber kameramanı ve haber spikeri gibi dijital çağa özgü görevler de sayılmıştır.
Adım Adım Basın Kartı Başvurusu
Başvuru dijital olarak yapılır, İletişim Başkanlığı bölge müdürlüklerince işleme alınır ve genel hatlarıyla aşağıdaki sırayı izler :
- Kart türünü belirleyin: Durumunuza uygun türün göreve bağlı, serbest ya da sürekli kart olup olmadığını netleştirin.
- Ön hazırlık yapın: Fotoğraf, altı aylık mesleki çalışma belgesi ve fikir işçisi sözleşmenizi dijital olarak hazırlayın.
- Elektronik beyanname: Başkanlığın sitesindeki başvuru sistemine girerek beyannameyi doldurun, fotoğrafı ve çalışma belgesini yükleyin.
- Onay aşaması: Beyannamenin medya kuruluşunun yetkili kişisince onaylanması gerekir; bazı kuruluşlar bunu doğrudan elektronik ortamda yapar.
- Ön inceleme: Bölge müdürlüğü dosyanızı kontrol eder ve gerekirse Adli Sicil, SGK, Basın İlan Kurumu gibi kurumlardan bilgi toplar.
- Komisyon kararı: Engel bulunmayan dosyalar Basın Kartı Komisyonuna gönderilir ve başvurunun kabulüne ya da reddine burada karar verilir.
- Son adım: Kart, olumlu kararın ardından basılır ve belirlenen teslim yöntemiyle size iletilir.
Eksik ya da uygunsuz bulunan başvurular Komisyona gitmeden reddedilir ve durum beyannamede verilen iletişim bilgileri üzerinden başvurana bildirilir. Eksiklikler tamamlandığında yeniden başvuru mümkündür .
Yurt dışında yaşayan Türk basın mensupları , başvuru evraklarıyla birlikte bulundukları ülkedeki büyükelçilik veya başkonsolosluktan alınan teyit yazısını Başkanlığa sunarak başvuru yapabilir. Yabancı gazeteciler ise Başkanlığın sitesindeki farklı bir elektronik formu doldurur ; görevlendirme belgesi, basın vizesi veya çalışma vizesi, takdim mektubu, pasaport fotokopisi ve vesikalık fotoğraf sisteme yüklenir .
Başvurunuzu Kim Değerlendirir? Basın Kartı Komisyonu
Başvuruları karara bağlayan kurul, Başkanlığı temsil eden üyeler, basın-yayın meslek kuruluşlarının temsilcileri, sürekli kart sahipleri, sendika temsilcileri ve iletişim fakültesi dekanları ya da kart sahibi gazeteciler arasından seçilenlerle toplam 19 üyeden oluşur . Üyelik süresi iki yıldır.
- Komisyon yılda en az üç kez olağan olarak toplanır; gerektiğinde olağanüstü toplantı da yapılabilir.
- Toplantı yeter sayısı 13 üyedir ve görüntülü uzaktan katılım fiziki katılımla aynı sonucu doğurur.
- Kararlar katılan üyelerin salt çoğunluğuyla alınır ve çekimser oy kullanılamaz.
- Görüşülecek başvurular toplantıdan en az beş gün önce elektronik ortamda üyelerin erişimine açılır.
- Ret hâlinde gerekçe yazılı olarak tutanağa işlenir.
Komisyon değerlendirmede başvuru sahibinin nitelik, eser ve ödüllerine ek olarak çalıştığı kuruluşun özelliklerini de dikkate alır . Başvuran bir internet sitesinde çalışıyorsa sitenin tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme sayıları da hesaba katılır . Bu nedenle erişimi zayıf bir sitede çalışmak, kurumsal kriterler tamam olsa bile sonucu olumsuz etkileyebilir .
Basın Kartının Sağladığı Haklar ve Kolaylıklar
Kartın ilk ve en önemli işlevi, mesleki kimliğin tüm kurumlar nezdinde resmî olarak tanınmasıdır . Buna ek olarak mevzuatta açıkça tanımlanmış bazı kolaylıklar mevcuttur:
- Basın trafik kartı: Kart sahipleri isterse trafik kartına başvurabilir; sağlayacağı kolaylıkları Başkanlık ve İçişleri Bakanlığı birlikte tespit eder.
- Hizmet damgalı pasaport: Yurt dışına görevle giden kart sahibi gazeteciler ve Türkiye'de yaşayan sürekli kart sahipleri belirli usullerle hizmet damgalı pasaport talep edebilir.
- Resmî kimlik niteliği: Kart, tüm resmî ve özel kuruluşlarca kabul edilen resmî bir kimlik belgesidir.
- Erişim kolaylığı: Kamu kurumlarının basın etkinliklerinde ve akreditasyonlarda kart, gazeteci olduğunuzu tek başına kanıtlar.
Şu ayrıma dikkat etmek gerekir: Fikir işçilerinin kıdem tazminatı, izin ve ihbar hakları kart sahipliğinden değil , 5953 sayılı Kanun kapsamındaki çalışma ilişkisinden doğar . Henüz kart almamış bir fikir işçisi de bu haklardan yararlanabilir. Bazı kurum ve belediyelerin kart sahiplerine tanıdığı indirim veya ücretsiz hizmetler ise kendi kararlarına bağlıdır ; güncel durumu ilgili kurumdan doğrulamanız en sağlıklısıdır.
Basın Kartı Geçerlilik Süresi, Yenileme ve Kayıp İşlemleri
Yönetmeliğin 47. maddesine göre basılan kartın geçerlilik süresi 10 yıldır . Geçerliliği sona eren kartlar, gerekli nitelikler sürdüğü sürece ayrı bir Komisyon kararına gerek kalmadan Başkanlıkça yeniden düzenlenir. Sürekli kart ise ömür boyu verilir ; yalnızca fiziki kartın değiştirilmesi gündeme gelebilir .
Kartınızı kaybettiğinizde veya kart yıprandığında Başkanlığa başvurarak yeni kart alabilirsiniz. Kayıp hâlinde başvuruya kayıp tutanağı ya da kayıp ilanının yayımlandığı gazete ile hâlen çalışıldığını gösteren bir belge eklenmelidir . Dikkat edilmesi gereken sınır şudur: kayıp veya yıpranma nedeniyle yenileme başvurusu bir takvim yılı içinde en çok iki kez mümkündür .
Maliyet tarafında yönetmelik, kartın maliyetini aşmamak kaydıyla kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli tahsil edilebileceğini belirtir . Ödenecek bedel Başkanlıkça belirlendiği için , resmî duyuruları takip etmeniz en doğrusudur .
İade, İptal ve Bildirim Yükümlülükleri
Kart sahibinin iş yeri veya unvanı değiştiğinde , değişiklik en geç bir ay içinde hem basın mensubu hem de medya kuruluşu sahibi tarafından Başkanlığa yazılı olarak bildirilmelidir . Kart; iş yeri veya unvan değişikliği, işten ayrılma ve iptal hâllerinde otuz gün içinde Başkanlığa geri verilir . Elinizdeki eski kart geri verilmedikçe yeni başvuru işleme alınmaz .
Başkanlık kartı şu hâllerde iptal eder:
- Kart sahibinin genel şartları taşımadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması
- Çalışılan kuruluşun gerekli kurumsal şartları artık sağlamaması
- Kartın ya da bağlı kartların üçüncü kişilerce kullanılmasına izin verilmesi
- Basın ahlak esaslarının ihlali üzerine Komisyonca iptale karar verilmesi
Basın ahlak esaslarının çiğnenmesi gerekçesiyle iptal kararı verilen gazeteciye, kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıl geçmedikçe yeniden kart düzenlenmez . Komisyon, ihlalin mahiyetine göre yalnızca uyarıyla da yetinebilir . Ayrıca resmî kartı taklit eden kart düzenleyen veya kullananlar hakkında savcılığa suç duyurusu yapılır ; ilgililere soruşturma ya da kovuşturma tamamlanıncaya kadar kart verilemez.
Özel Statüdeki Başvuranlar: Kamu Personeli ve Yayın Sahipleri
Yönetmelik yalnızca muhabir ve editörleri kapsamaz; yayın sahipleri, kamudaki enformasyon görevlileri ve medya alanındaki sendika ile dernek yöneticileri de karta başvurabilir. Her grup için ayrı kurallar uygulanır.
Kamuda Enformasyon Görevi Yapanlar
Kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttüğü Devlet enformasyon hizmetlerinde çalışan personel , enformasyon görevlisi unvanıyla başvuru hakkına sahiptir. Başvuru formunun üst yönetici tarafından imzalanması ve görev yapılan birimi ile kadro unvanını gösteren görev yazısının eklenmesi gerekir . Bu tür dosyalarda Komisyon görevin gerçekten medya ile ilgili olup olmadığına özellikle odaklanır; yalnızca kadro unvanı tek başına yetmez .
Yayın Sahipleri ve Tüzel Kişi Temsilcileri
Gazete, dergi ve internet sitelerinin imtiyaz sahipleri ile RTV kuruluşlarının yönetim kurulu başkanları kart talebinde bulunabilir . Bu başvurularda 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ile medya dışında ticari faaliyette bulunmama şartları uygulanmaz ; ancak yaş, eğitim ve adli sicil gibi diğer genel şartlar aynen uygulanır .
Meslek Örgütü Yöneticileri
Faaliyet alanları medya olmak kaydıyla sendikaların ve kamu yararına çalıştığı tespit edilen dernek ile vakıfların yöneticileri de bu kapsama girer. Diğer taraftan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yayın faaliyetlerinde çalışanlara kart düzenlenmez .
Başkanlığın Yaptığı Denetimler
İletişim Başkanlığı, kartların geçerliliğini koruyup korumadığını belirli aralıklarla kontrol eder . Yayın kuruluşları, talep üzerine kart sahibi personelin kimlik, unvan, kart numarası ve sözleşme bilgilerini gösteren onaylı listeyi göndermek zorundadır . Kontrol esnasında mesleki çalışmalar da talep edilebilir ; bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen kuruluş sahibi Başkanlıkça uyarılır .
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
Sisteme girmeden önce şu maddeleri tek tek işaretlemeniz , zaman kaybını önemli ölçüde azaltır :
- 18 yaşını doldurdum ve en az lise mezunuyum.
- Adli sicil kaydımda kart verilmesine engel bir mahkûmiyet bulunmuyor.
- Fikir işçisi sözleşmem var ve sigorta kaydım buna uygun.
- En az altı aylık döneme ait imzalı haber ve içerik örneklerim hazır.
- Çalıştığım kuruluşun beyannamesi, düzenli yayını ve kontenjanı uygun.
- Pozisyonum, yönetmelikteki unvan listesine uygun.
- Önceki kartım iade edildi, iş değişikliği bildirimlerim tamam.
Maddelerden birini işaretleyemiyorsanız, başvuruyu ertelemek ve eksikliği gidermek çok daha doğru bir yaklaşımdır . Çünkü ret alan bir başvuru tekrar başvurmaya engel olmasa da bir sonraki Komisyon toplantısını beklemenizi gerektirir.
Basın Kartı Başvurusunda Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
Reddedilen dosyaların büyük bölümü, dikkatle giderilebilecek hatalardan kaynaklanır . Sahada en çok görülen hatalar ve yapılması gerekenler aşağıdadır:
- Uygun olmayan sözleşme → Sözleşmenin 5953 kapsamında düzenlenmesini başvurudan önce sağlayın.
- Yetersiz mesleki çalışma belgesi → En az altı aylık döneme yayılan, imzalı ve tarihli haber örneklerini yükleyin.
- Kuruluşun nitelik kaybı → Yayın organının sigortalı çalışan sayısı ve yayın düzenliliği gibi kriterleri önceden inceleyin.
- Kesintili çalışma → İki iş arasında bir aydan fazla boşluk bırakmamaya özen gösterin.
- Bildirim yükümlülüğünü atlamak → İş yeri veya unvan değişikliğini bir ay içinde Başkanlığa yazılı olarak bildirin.
- Eski kartı iade etmemek → Yeni başvurudan önce iade edilmesi gereken kartı teslim edin; aksi hâlde başvuru işleme alınmaz.
Pratikte şöyle bir tablo sıkça yaşanır: Bir haber sitesinde bir buçuk yıl çalışmış bir editör , kurumdan ayrıldıktan iki ay sonra yeni bir yayında işe başlıyor . Bir aylık sınır geçtiği için kesintisiz çalışma şartı bozuluyor . Ayrılıştan sonraki ilk ayda serbest kart talep edilseydi, bu sorunla karşılaşmayabilirdi.
Haber Sitesi Sahipleri İçin Kart Rehberi
2022 tarihli kanun değişikliğinin ardından internet haber siteleri resmen süreli yayın statüsüne kavuştu ve dijital yayıncıların gazetecileri de kart başvurusu yapabilir hâle geldi . Yine de her dijital yayın doğrudan uygun sayılmaz. Ekibinizin karta başvurabilmesi için şu adımları tamamlamanız önemlidir:
- Beyanname süreci: Cumhuriyet Başsavcılığından alınan alındı belgesini Başkanlıkla paylaşın.
- Künye: İmtiyaz sahibi, sorumlu müdür ve iletişim bilgilerinin yer aldığı künyeyi güncel tutun.
- Asgari kadro: Kontenjanın başladığı eşik, 5953 kapsamında dört sigortalı çalışandır.
- Özgünlük: Başka yayınlardan aynen alıntı yerine kendi haberlerinizi üretin; alıntılarda kaynak gösterin.
- Süreklilik: Kesintisiz yayın şartı için sağlam hosting ve düzenli yedekleme kullanın.
- Ölçülebilir okur: Tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme verileri değerlendirmeye girdiğinden analitik kayıtlarınızı düzenli tutun.
Bir internet haber sitesi için sayılan koşulların büyük bölümü, yayın altyapınızla iç içedir. Künye alanları, özgün içerik akışı, kesintisiz erişim ve ölçülebilir trafik , site sahipleri için günlük işin bir parçası olmalıdır .
Sıkça Sorulan Sorular
Basın kartı için lise mezuniyeti yeterli mi?
Üniversite mezuniyeti zorunlu tutulmamıştır. Yönetmelik en düşük eğitim düzeyi olarak lise ya da dengi bir okuldan mezun olmayı yeterli sayar ; dolayısıyla lise mezunları da başvuru yapabilir . Ancak Komisyon mesleki çalışmalarınızı, eserlerinizi ve ödüllerinizi inceler; nitelikli iş örnekleri eğitim belgesi kadar değerlidir.
Basın kartı başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Sabit bir süre yoktur. Dosyanız önce bölge müdürlüğünde incelenir, ardından Komisyon gündemine alınır . Komisyon yılda en az üç kez olağan toplandığı için süreç toplantı takvimine göre değişir .
Serbest gazeteciler basın kartı alabilir mi?
Belirli şartlarla mümkündür. Serbest basın kartı, en az bir yıllık çalışma sonrası işinden ayrılıp süresinde başvuranlara ve temsilcilikçe doğrulanan yurt dışındaki serbest Türk gazetecilere düzenlenir. Daha önce hiçbir kuruluşta çalışmamış Türkiye'deki serbest çalışanlar açısından bu seçenek uygulanmaz.
YouTuber veya sosyal medya içerik üreticileri basın kartı alabilir mi?
Kendi adına yayın yapan içerik üreticileri, tek başına bu çalışmalarla başvuru şartlarını karşılayamaz. Bu belge, 5187 veya 6112 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösteren bir medya kuruluşuna bağlı çalışmayı ya da yönetmelikte sayılan diğer statüleri esas alır. Bununla birlikte şartları taşıyan bir internet haber sitesinde sosyal medya editörü unvanıyla çalışan biri karta başvurabilir .
Basın kartı ücretli mi?
Mevzuat, kartın maliyetini aşmamak kaydıyla kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli istenebileceğini düzenler. Bedelin tahsili ve tutarı Başkanlıkça ilan edilir; bu nedenle güncel bilgiyi Başkanlığın resmî kanallarından öğrenebilirsiniz .
İptal edilen kart yeniden alınabilir mi?
İptale yol açan sebep giderildiğinde yeni bir başvuruda bulunulabilir. Yalnız basın ahlak esaslarına aykırılık nedeniyle iptal edilen kartlarda, kartın iade tarihinden itibaren bir yıl geçmeden yeni kart düzenlenmez . Yönetmelikte sayılan suçlardan hüküm giyenlerde ise Adli Sicil Kanunu'ndaki ilgili işlemler yapılmadıkça kart verilmez .
Yabancı uyruklu muhabirlere kart verilir mi?
Evet. Görev alanına göre süreli veya geçici kart düzenlenir. İki durumda da çalışma izni, görevlendirme belgesi ve takdim mektubu gerekir; yabancı medya mensuplarına sürekli kart ve basın trafik kartı verilmez .
Basın kartı; doğru türün seçilmesi, kişisel ve kurumsal şartların birlikte sağlanması ve belgelerin eksiksiz hazırlanmasıyla alınabilen resmî bir gazeteci kimliğidir. Başvurudan önce sözleşme durumunuzu, işvereninizin kurumsal şartlarını ve altı aylık mesleki çalışma belgelerinizi gözden geçirmeniz , sürecin uzamasını büyük ölçüde azaltır .
Sorgulama, yenileme ve iptal gibi işlemlere dair detaylı bilgiye ulaşmak için basın kartı rehberini ziyaret edebilirsiniz. Kesin ve bağlayıcı bilgi için daima İletişim Başkanlığının resmî kanallarını kullanın ; bu yazıdaki bilgiler yalnızca bilgi vermek içindir ve hukuki görüş yerine kullanılmamalıdır .
basın kartı, sarı basın kartı, basın kartı başvurusu, basın kartı şartları, göreve bağlı basın kartı, sürekli basın kartı, serbest basın kartı, İletişim Başkanlığı, Basın Kartı Komisyonu, internet haber sitesi basın kartı, basın trafik kartı, gazeteci kartı